Hoca Dehhani Hayatı ve Şiirleri

Takip Et

Hoca Dehhani

00-00-0000 - 00-00-0000

1
Şiir
0
Takipçi
0
Yorum

Hoca Dehhânî (13.–14. yüzyıl)

Hayatı hakkında belgeli bilgi çok azdır. “Dehhânî” sözcüğü nakışçı anlamına gelir. Bilinen tek kasidesindeki bir beyit, onun Horasan’dan Anadolu’ya geldiğini ve yeniden Horasan’ı görmek istediğini söyler.

Öne Çıkanlar

Modern literatürde Hoca Dehhânî’yi görünür kılan isim M. Fuad Köprülü’dür. Ona göre şair Horasan’dan gelip Anadolu Selçuklu sarayına intisap etmiştir.
Şikârî, Dehhânî’nin II. Alâeddin Keykubad için Farsça Selçuklu Şehnâmesi (20.000 beyit) kaleme aldığını yazar; eser günümüze ulaşmamıştır.
Hikmet İlaydın, kasidedeki telmihlere dayanarak saray bağlantısını I. Alâeddin Keykubad’a çeker; Şikârî’nin kaydının başka bir şairle karışmış olabileceğini belirtir.
Ömer Faruk Akun, kasidenin yanlış yorumlandığını, 1351’de hâlâ hayatta olduğunu ileri sürer.

Edebî Önemi

Divan şiirinde bilinen ilk şair olarak anılır.
Günümüze 9 gazel ve 1 kaside (toplam 74 beyit) atfedilir. Mecdut Mansuroğlu’nun eklediği 3 gazelin aidiyeti tartışmalıdır.
Dönemi için yaygın olan dinî–tasavvufî temalara mesafeli durup seküler aşk ve güzellik anlayışını işler; gazel ve kasidenin erken örneklerini verir.
Şiirlerine 14.–15. yy. mecmualarında (Şeyhoğlu Mustafa’nın Kenzü’l-Küberâ, Ömer b. Mezîd’in Mecmûatü’n-nezâir, Eğridirli Hacı Kemal’in Câmiu’n-nezâir) rastlanır.

Kasideden Bir Beyit

“Yüz urup tapuna geldi icâzet ver ana şâhâ /
Ki yine devletinde ben görem mülk-i Horâsânî”
Çeviri: Ey şah, yüz sürerek huzuruna geldim; izin ver de saltanatın sürerken Horasan ülkesini yeniden göreyim.

Seçilmiş Bir Gazel

Aceb bu derdümün dermânı yok mı Ya bu sabr itmegün oranı yok mı Yanaram mûmlayın başdan ayağa Nedür bu yanmağun pâyânı yok mı Güler düşmen benüm ağladığıma Aceb şol kâfirün îmânı yok mı Delübdür ciğerümi gamzen okı Ara yürekde gör peykânı yok mı Gözi hançerlerin boynuma çaldı Aceb ol zâlimün im‘ânı yok mı Su gibi kanumı toprağa kardun Ne sanursın garîbün kanı yok mı Cemâl-i hüsnüne mağrûr olursın Kemâl-i hüsnünün noksânı yok mı Begüm Dehhânî’ye ölmezdin öndin Tapuna irmeğe imkânı yok mı

Notlar & Kaynak İpuçları

Adı, 14.–15. yy. mecmualarında diğer ünlü Türk şairleriyle birlikte zikredilir.
Köprülü (yeniden keşif ve çerçeve), İlaydın (tarihleme eleştirisi), Akun (1351 tartışması) temel tartışma eksenleridir.