Kadı Burhanettin (asıl adı Ahmet), Kayseri kadısı Şemsettin Mehmet’in oğludur. 1365 yılında Kayseri kadısı oldu.
Adalete verdiği önemden dolayı halk arasında sevilmiş ve kısa sürede şöhret kazanmıştır. 1381 sonunda hükümdarlığını ilan etmiş, 18 yıl hüküm sürmüş ve 1398’de Akkoyunlu Karayülük Osman Bey tarafından öldürülmüştür.
Edebî Kişiliği
Oğuz Türkçesinin yanında Doğu Türkçesine de hâkimdir. Eski Anadolu Türkçesi, Azeri ve Doğu Türkçesinin özelliklerini bir arada kullanmıştır.
İran şiirine ait mazmunları Türk şiirine getirmiş, cinas ve tevriye sanatlarından yararlanmıştır.
Gazellerinde özgün benzetmeler yapmış, beş ve yedi beyitlik gazellerle öne çıkmıştır.
Tuyuğlarıyla da tanınır. Çoğu sade bir Türkçe ile yazılmış tasavvufi içerikler taşır. Şair, mahlas kullanmamış, kaside yazmamış olmasıyla da Divan geleneğinde istisna sayılır.
Mücadelelerle geçen hayatı şiirlerine yansımış; savaşçı, realist ve ihtiraslı bir kişiliğin izleri dizelerinde görülmüştür.
Eserleri
Divan – 14. ve 15. yüzyıllarda yazılmış en büyük ve en hacimli divanlardan biridir. Gazeller, rubailer ve tuyuğlar içerir.
İksîrü’s-Sa‘âdât fî-Esrâri’l-‘İbâdât – Dini içerikli, Arapça, mensur eser.
Tercihu’t-Tavzîh – Dini içerikli, Arapça, mensur eser.
Şiirlerinden Örnekler
Beyit
Er odur Hak yoluna baş oynaya
Döşekte ölen insan senin babandır
Tuyuğ
Hakka şükür koçlarun devrânıdur.
Cümle âlem bu demün hayrânıdur.
Gün batardan gün toğan yire değün,
Işk erinün bir nefes seyrânıdur.
Gazel
Gönülüme ben didüm ki kandesin
Gamzesinün oklarıyla kandesin
Gisusiyle bende düşdüm dir gönül
Didüm ana nola çünki bendesin
N’ola öpdüm gözüme sürdüm seni
Sen dahi âlemde bir turvendesin
Bendesin sen bendeyim ben tapuna
Bendeyim ben nice ki sen bendesin
Gözlerüm giryân ü biryândur gönül
Leblerüm şekker özün pür-handesin
