Ankara merkezli Türk mutasavvıfı; Bayramiyye yolunun pîri.
Kısaca Kimdir?
Ankara’nın Solfasol (bugün Altındağ) köyünde doğduğu kabul edilen Hacı Bayram-ı Veli’nin asıl adının Numan olduğu rivayet edilir.
Medrese tahsili görüp müderrislik yaptıktan sonra Bursa’da Somuncu Baba (Hamidüddin Aksarayî) ile tanışarak tasavvuf yoluna girdi; hac dönüşü şeyhinden “Hacı Bayram” adını aldığı anlatılır.
Ankara’da kurduğu dergâhta Bayramiyye tarikatını teşkil etti; en tanınmış halifesi Akşemseddin’dir.
1430’da Ankara’da vefat etti; türbesi Hacı Bayram-ı Veli Camii’nin yanındadır.
Not: Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul fethini önceden haber verdiğine dair anlatılar rivayet niteliğindedir.
Eserleri (atfedilen ilâhiler)
Hacı Bayram-ı Veli’den günümüze müstakil bir telif kitap kalmamış; dili sade birkaç ilâhi/şiir intikal etmiştir.
En bilinenleri:
“Çalabım bir şâr yaratmış”
“Bilmek istersen seni (Can içinde ara canı)”
“Sen seni bil, sen seni”
(Bazı kaynaklarda) “Güçtür feleğin yayı”
Düzeltme: “Makalât”, “Velâyetnâme”, “Şerh-i Besmele” gibi başlıklar Hacı Bektaş-ı Veli’ye aittir; Hacı Bayram-ı Veli’nin eser listesine dahil edilmemelidir.
Edebî Kişiliği
Sade, anlaşılır Türkçe; öğretici (didaktik) ve tasavvufî tema.
