Neler Oluyor?
01-01-1861 - 05-01-1915
Asıl adı Hüseyin’dir. Erzurum’un Narman ilçesine bağlı Samikale köyünde doğdu. Ailesi Kasımoğulları lakabıyla tanınır. Küçük yaşta öksüz-yetim kaldığı için düzenli öğrenim göremedi. Yaşamı boyunca değirmencilik, rençberlik, çobanlık gibi işlerde çalıştı; Deliktaş ağalarından Ali Ağa’nın yanında “azap” durdu. Zaman zaman gurbete çıktı; ömrünün sonlarına doğru köyünde imamlık yaptı. Bazı deyişleri nedeniyle tutuklandığı da bilinmektedir. Dört evlilik yaptı; şiirlerinden 23 çocuğu olduğu anlaşılır.
Doğu Anadolu’nun pek çok ustasıyla (Âşık Şenlik, Muhibbî, Zülalî vb.) karşılaştı ve “muamma” çözmede ustalığıyla tanındı. Halk edebiyatının hemen bütün nazım türlerinde söyledi; en güçlü ürünleri destanlar, vasıf-hâl anlatıları ve karşılaşma/atışmalardır.
Şiirlerinin çoğu hece vezniyledir; Ömer, Derlî, Emrah, Seyranî etkisiyle aruz denemeleri de vardır. Dili sade; yarım uyakları sık kullanır, tasvire geniş yer verir. Köy ağzı özellikleri öne çıkar. Temalar: halkın duyguları ve dertleri, toplumsal meseleler, aşk (beşerî/ilâhî), taşlama, tabiat, din–ahlâk.
Rivayete göre Samikale yakınındaki Ablak Taşı’nda uykuya dalınca üç dervişten “bâde” içirtilir; Gülperi adındaki sevgilinin adı ona harflerle (G–P–İ) gösterilir. Uyanınca kıratlı bir er, ona “Adın Sümmani olsun; rüyayı üç ay kimseye anlatma” der. Üç ay sonra köy odasında “tek tek” redifli koşmasını söyleyerek ustalığını gösterir.
Uyandım gafletten oldum perişan / Bir nur doğdu âlem oldu ürüşan
Selâm verdi bana üç beş dervişân / Lisânları bir hoş sedası tek tek
Okudum harfini zihnim dolandı / Yaralarım göz göz oldu sulandı
Baktım çar köşede kadeh dolandı / Nüş ettim pirlerin badesin tek tek
Şu karşıki yüce dağlar / Kaybeden gelir hacılar
Acep bizim dağlar mola / Yürekte çoktur acılar
Kara yaslı benim anam / Evdeki çifte bacılar
Oğul derde ağlar mola / Kardaş derde ağlar mola
1915 yılında 55 yaşındayken vefat etti. Son demlerini sezdiği söylenen bir dörtlüğünde şu mısra ile vedâ eder: “Göründü gözüme yol yavaş yavaş.”
