Halit Fahri Ozansoy

40 yıl edebiyat öğretmenliği yapan Halit Fahri Ozansoy, şiir, tiyatro ve roman türlerinde eserler vermiş önemli bir edebiyat ve kültür adamıdır.

1891 yılında İstanbul’da doğdu. Babası tıp, tarih ve edebiyat alanında eserleri bulunan Mehmed Fahri Paşa, annesi Zehra Hanım’dır. Ailesi ona Mehmet Halit adını verdi; kendisi bu ismi “Halit Fahri” olarak benimsedi. Henüz yedi yaşındayken annesini veremden kaybetti. Şair Ziya Gökalp’in teyzesinin torunu, Süleyman Nazif’in yeğenidir.

Eğitimine Zeyrek ve Vefa semtlerindeki mekteplerde başladı, ardından Mekteb-i Sultani’de yatılı okudu. Tevfik Fikret ve Ali Kami Bey’in etkisiyle edebiyata yöneldi. İlk yazısı Facia-i Beşerden Bir Levha 1910’da Tiraje dergisinde yayımlandı. 1911’de Darülfünun Fransız Dili bölümüne devam ettiyse de bitiremedi. İlk şiiri “Mazideki Aşk İçin Sana” 1912’de Rübab dergisinde, ilk kitabı Rüya aynı yıl çıktı.

1914’te Darülbedayi’ye girdi; ardından Milli Türk Cemiyeti’nin kuruluşunda yer aldı. 1915’te Çanakkale Cephesi’ni ziyaret eden şairler arasında yer alarak izlenimlerini Cenk Duyguları (1917) adlı kitabında topladı. 1916’da yazdığı Baykuş adlı manzum tiyatro eseri, Darülbedayi’nin sahnelediği ilk Türk oyunu oldu.

Aynı yıl öğretmenlik sınavını kazanarak Muğla’da, ardından Konya ve İstanbul’da edebiyat öğretmenliği yaptı. Dergilerde düzenli olarak yazılar yayımladı; 1917’den itibaren Ziya Gökalp ve Ömer Seyfettin’in etkisiyle hece veznine geçti. 1920’de yayımladığı Aruza Veda şiiriyle Hecenin Beş Şairi arasında yerini aldı.

1926–1943 arasında Servet-i Fünun dergisinin yazı işleri müdürlüğünü, 1937–1951 arasında Son Posta gazetesinde haftalık köşe yazarlığını sürdürdü. 1953’te devlet bursuyla Fransa ve İtalya’ya gitti. 1956’da emekli olduktan sonra gazeteciliğe ağırlık verdi.

1962’de eşinin ölümü üzerine büyük bir sarsıntı yaşadı; onun için yazdığı şiirlerini Hep Onun İçin (1962) kitabında topladı. Son eseri Sonsuz Gecelerin Ötesinde 1964’te yayımlandı. Fransız kültürüne katkılarından ötürü 1969’da Fransa Milli Liyakat Nişanı ve şövalyelik payesiyle onurlandırıldı. 23 Şubat 1971’de kalp krizi sonucu İstanbul’da vefat etti. Vasiyeti gereği kitapları Beyazıt Devlet Kütüphanesi ile Galatasaray Lisesi’ne bağışlanmıştır.

Eserleri (seçme)

Şiir Kitapları

• Rüya (1912)
• Cenk Duyguları (1917)
• Efsaneler (1919)
• Zakkum (1920)
• Bulutlara Yakın (1920)
• Gülistanlar ve Harabeler (1922)
• Paravan (1929)
• Balkonda Saatler (1931)
• Sulara Dalan Gözler (1936)
• Hep Onun İçin (1962)
• Sonsuz Gecelerin Ötesinde (1964)

Roman

• Sulara Giden Köprü (1939)
• Aşıklar Yolunun Yolcuları (1939)

Tiyatro

• Baykuş (1916)
• İlk Şair (1923)
• Sönen Kandiller (1928)
• 10 Yılın Destanı (1921)
• Nedim (1936)
• Hayalet (1936)
• Bir Dolaptır Dönüyor (1958)
• İki Yanda (1970)

Anı

• Edebiyatçılar Geçiyor (1939; genişletilmiş baskı: Edebiyatçılar Çevremde, 1970)
• Darülbedayi Devrinin Eski Günleri (1964)
• Eski İstanbul Ramazanları (1968)

Çevirilerden

• R.U.R. – Alemşümul Suni Adamlar Fabrikası (Karel Čapek, 1927)
• Jack (Alphonse Daudet, çev.)