Gurbetî (Bilal Çamlık)

Doğum: 6 Eylül 1958, Soğukpınar (Mamaş) Köyü, Kangal / Sivas
(Asıl adı: Bilal Çamlık)

Gurbetî

Gurbetî yaz gününde nara düştüm Gülistanda hara düştüm Hal bilmeyen yara düştüm Ben, zamansız misafirim yalan dünyada Gurbetî bıktım aymazdan İnsanı insan saymazdan Kulun hakkıyla doymazdan Ben, zamansız misafirim yalan dünyada

Asıl adı Bilal Çamlık olan Aşık Gurbetî, 6.9.1958’de İsmail ve Selver Çamlık’ın dördüncü çocuğu olarak Sivas’ın Kangal ilçesine bağlı Soğukpınar (Mamaş) köyünde doğdu. İki yaşında iken Pozantı’ya (Adana), altı yaşında iken Ankara’ya geldi. Enstrümanla ilk tanışması, altı yaşında mandolinle oldu.

12 yaşında iken, büyük ablasının ünlü halk ozanı Mahmut Erdal’dan Ankara’da satın aldığı siyah tekneli cura sazla bağlama çalmaya başladı. Bağlamada düzen tutturmayı Güray Taptık Hoca’dan ve mahalle berberi Şenkayalı Vural’dan öğrendi. Aynı mahallede (Balkiraz Mahallesi – Ankara) oturduğu Neşet Ertaş’tan manevi katkı ve teşvik gördü, ilham aldı (1968–1975).

İlk, orta, lise ve üniversite öğrenimini Ankara’da tamamladı. 1977’de Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’ne girdi. Üniversite öğrencisiyken, Alman Akademi Değişim Hizmeti (DAAD) bursuyla Trier Üniversitesi’nde derslere katıldı. “Dillerin Ortaya Çıkışıyla İlgili Teoriler” konulu lisans teziyle 1981 yılında Ankara Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu.

Çeşitli üniversitelerde öğretim görevlisi olarak çalıştı. 1982 yılında aynı kuruluşun bursuyla Bremen’de Germanistler seminerine katıldı. Yazıbirimbilim (Grafemik) alanındaki yüksek lisansını, 1981–1983 yılları arasında asistan olarak görev yaptığı Selçuk Üniversitesi Alman Dili ve Edebiyatı Kürsüsü’nde tamamladı. Vatani görevini 1986–1987 yıllarında Ankara’da tercüman asteğmen olarak yaptı. “Almanya’daki Yabancıların (Türklerin) Entegrasyonu” konulu doktora çalışması tez aşamasındadır.

1987 yılında Dışişleri Bakanlığı’nın açtığı sınavı kazanarak Dışişleri Bakanlığı’na geçti. 1989’da Ataşe olarak Arnavutluk’un başkenti Tiran’a gitti. Sonrasında Almanya (Berlin), Beyaz Rusya (Minsk) ve yeniden Almanya’da (Nürnberg) Ataşelik görevlerini sürdürdü. 2000 yılında merkez görev için Ankara’ya döndü ve bir yıl sonra yeniden Arnavutluk’taki Türk Büyükelçiliği’ne Ataşe olarak atandı. Arnavutça-Türkçe Karşılaştırmalı Dilbilgisi kitabını altı yıllık bir çalışmanın ardından 1996 yılında Ankara’da yayımladı.

1996’da atandığı Beyaz Rusya’da, Minsk Devlet Üniversitesi Yabancı Diller Fakültesi Türkçe Bölümü’nde bir yıl süreyle (1997–1998) Türk Dili dersleri verdi ve öğrencileriyle birlikte halen yayına hazırlanan Rusça Dilbilgisi kitabını hazırladı. Minsk Devlet Radyosu’nda bağlamayı tanıttı ve birkaç türkü seslendirdi.

2001’de tekrar atandığı Arnavutluk’ta, idari ve mali işlerin yanı sıra kültürel işlerden sorumlu Ataşe olarak onlarca etkinliğe imza attı. İstanbul ve Tiran Ticaret Odaları’nın Tiran’da düzenlediği karma fuarlara katkıda bulundu; üç yıllık süre içinde Türkiye–Arnavutluk ticaret hacmi iki katına çıktı; bazı Türk firmalarının Arnavutluk’ta yerleşik faaliyete geçmesine ön ayak oldu. 2005’te Arnavutlara Türkçe öğretmeyi amaçlayan “Merhaba – Metoda e Mesimit te Gjuhes Turke” adlı kitabı Tiran’da yayımlandı.

2007 yılında Dışişleri Bakanlığı İdare Müdürlüğü görevinin ardından Londra’ya tayin oldu. 2008–2012 yılları arasında Londra’daki Türk Başkonsolosluğu’nda Muavin Konsolos olarak görev yaptı. Sonrasında Dışişleri Bakanlığı merkez görevine atandı ve 2014 yılında yeniden Almanya’ya Muavin Konsolos olarak tayin edildi.

İyi düzeyde Almanca ve Arnavutça, orta düzeyde İngilizce ve vasat düzeyde Rusça bilen Bilal Çamlık; evli olup Duygu Çamlık Güngör adlı bir kız, Dorukhan Barış Çamlık adlı bir oğul ve Zeynep Duru Güngör isimli bir kız torun sahibidir.

Sanatsal Etkinlikleri

Amatörce beste çalışmalarına 1990’da Tiran’da başladı. Halen Paris’te orkestra şefi ve öğretim üyesi olan piyanist Genci Tuqiçi tarafından aranje edilen “İnanmam” adlı yapıtı, Arnavutluk Radyo Televizyon Kurumu Senfoni Orkestrası’nca icra edildi. Bilal Çamlık bu eserde bağlamasıyla senfoni orkestrasına eşlik etti ve Arnavut sanatçı İrma Libohova ile birlikte yorumladı. Bu konser, yumuşama sürecine giren Arnavutluk rejiminin sanatsal ilk açılımlarından biri olarak görülmüş, Türk ve dünya basınında yer almıştır.

Arnavut gazetelerinde birçok röportajı ve şiiri yayımlandı. Halk müziği tabanlı bazı ezgileri çok seslendirilerek operada kuartetler tarafından çalındı, bazı besteleri piyanoya uyarlandı. Piyanoya uyarlanan bir yapıtı, Roma Operası’nda Arnavut piyanist Egland Hasa tarafından yorumlandı. Bir eseri yaylı sazlar kuarteti tarafından Danimarka’nın başkenti Kopenhag’da seslendirildi. 1992 ve 1993 bahar festivallerinde konuk besteci olarak yer aldı. “Yunus’a Atfen” adlı ezgisi operaya uyarlandıysa da, Arnavutluk Opera sanatçılarının grevi nedeniyle icra edilemedi.

Almanya’nın Nürnberg kentinde müzik çevresiyle yakın ilişkiler kurdu. TEMA Vakfı için söz ve müziği kendisine ait olan TEMA Marşı’nı besteledi ve Nürnbergli Türk ve yabancı müzisyenlerden oluşan 28 kişilik bir grupla seslendirdi. TEMA Marşı CD’sini vakfa armağan etti. Düzenleme, kayıt ve sanat yönetmenliğini ücretsiz üstlenen müzisyen Gökhan Söğüt’ün katkısıyla hazırlanan marş, Türk–Alman basınında olumlu tepkiler aldı ve vakfın marşı olarak TEMA etkinliklerinde kullanılmaya başlandı.

Arnavutluk televizyonlarında bağlamanın tanıtılması için birçok programa katıldı; Balkan müziği üzerine panellerde, Türk müziğinin Balkan müziğindeki yeri hakkında konuşmalar yaptı. Buzuki’nin Türkiye’de “bozuk” olarak adlandırılan bağlamadan geldiği ve mandolin ile hibrit birleşimle bugünkü formuna kavuştuğu yönündeki tezi, Arnavutluk’taki müzikologlarca ilgiyle karşılandı ve tartışıldı.

Arnavutluk’un tanınmış sanatçılarından Valbona Mema ile birlikte “Üsküdara Gider İken” türküsünü Türkçe olarak TV ve halk konserlerinde seslendirdi. Durres sahilinde düzenlenen açık hava konserinde, söz ve müziği kendisine ait olan “Petruşka” adlı eserini “Sen Gideli” adıyla Arnavutluk’un dünyaca tanınmış tenorlarından Kastriot Tusha ve soprano Nilgün Akkerman ile birlikte yorumladı; esere bağlamasıyla eşlik etti. Bu şarkı daha sonra İrma Kurti tarafından Arnavutçaya uyarlandı ve Kastriot Tusha’nın albümünde yer aldı.

2005 yılında Arnavutluk’un Durres şehrinde antik tiyatroda gerçekleştirilen ve canlı yayınlanan Dünya Kainat Güzeli yarışmasının açılış eserine bağlama ile eşlik etti. Eser, Arnavutluk ve diasporasında geniş yankı uyandırdı. “Kısmet” adlı fantezi eseri, İrma Libohova tarafından Arnavutça sözlerle yorumlanarak albüme alındı. Arnavutluk, Kosova ve Makedon sanatçıların stüdyo çalışmalarında birçok Arnavutça yapıt ve albüme bağlamasıyla eşlik etti.

“Sevgi Asla Geliyorum Demez” adlı eserini, mezzosoprano Manjola Nalbani ile birlikte Türkçe ve Arnavutça seslendirdi; parça sanatçının albümünde yer aldı. 2010 yılında usta sanatçı Güler Duman, “Türküler Dile Geldi” albümünde Gurbetî’nin “Zalim Ayrılık” adlı türküsünü yorumladı. Alman rock grubu Terry Hoax’ın “Serious” albümündeki “Istanbul” adlı şarkının Türkçe bölümünün sözlerini de Gurbetî yazdı; bu bölümü yine Güler Duman yorumladı.

Almanya’da müzik çalışmalarını sürdüren Çelikler adlı Türk grubu, Aşık Gurbetî’nin “Sevgi Asla Geliyorum Demez” adlı şarkısını son albümlerinde seslendirmiştir. 2007’de Dışişleri Bakanlığı Türk Halk Müziği Korosu’nu kurmuş ve yurtdışı tayinine kadar koronun şefliğini yürütmüştür.

Londra Başkonsolosluğu’nda Muavin Konsolos olarak görev yaparken, “Kadın ve Psikoloji” söyleşileri çerçevesinde düzenlenen etkinliğin açılış ve kapanışında bağlamayla üç eser seslendirmiş; Britanya Türk Kadınları Derneği’nin düzenlediği “Aşık Veysel’i Anma Gecesi”nde Veysel’in on türküsünü yorumlamıştır.

Sanat Anlayışı

Serbest ölçülerle de şiir yazan Gurbetî, Atatürk ilkeleriyle yetişmiş; her türlü insanın her türlü manevi inancına, bu inanç topluma ve devletin genel yapısına zarar vermediği sürece saygı duyan bir halk ozanıdır. İnsanın davranış sınırını yasalar ve teamüllerle çizilmiş “asgari rahatsız etmemek” ilkesiyle tanımlar.

Sevgide limit tanımayan Gurbetî, özde bütün varlıkların iyi olduğuna inanır; yanlış eğitim ve öğretimin insan genetiğine işleyerek toplumları dejenere ettiğini düşünür. İki sınırsız olgu olarak Tanrıyı ve sevgiyi görür ve bunu yalnız insanda değil, her nesnede ve her varlıkta hisseder. Sanatı, insanın mayasından sancılı ve duygusal bir doğum; sanatçıyı ise bu doğumun gerçekleştiği kişi olarak görür.

Doğayı ve insanı çelişkili bir uyum içinde ele alan Gurbetî, dizelerinde sevgi, barış, içtenlik, hakta denge ve doğa temalarını işler. Sanat yaşamına, yapıtlarından hiçbir maddi kazanç gözetmeden, tevazu ölçülerinde bir gönül adamı olarak devam etmektedir. Ömrünün yarısından çoğunu geçirdiği gurbetten ve aslında bu dünyanın bizzat kendisinin “gurbet” olduğuna inancından dolayı Gurbetî mahlasını seçmiştir.

Eserleri (Seçme)

Arnavutça – Türkçe Karşılaştırmalı Dilbilgisi, Kılıçarslan Matbaası, Ankara, 1996.
TEMA Marşı CD’si, MÜ-SA Stüdyoları, Nürnberg, 2000 (TEMA Vakfı’na armağan).
Merhaba – Metoda e Mesimit te Gjuhes Turke, Infbotues, Tiran, 2005 (ISBN: 9994371053). ozangurbeti@hotmail.com bilalcamlik@gmail.com