Edip Cansever (1928–1986)

**Ömer Edip Cansever** (8 Ağustos 1928, İstanbul - 28 Mayıs 1986, İstanbul), Türk şairdir ve **İkinci Yeni** edebî akımının önde gelen temsilcilerindendir. Tam adı Ömer Edip Cansever olsa da, Ömer adını ilk şiirleri ve ilk şiir kitabı dışında hiç kullanmadı.

Hayatı

8 Ağustos 1928'de İstanbul'un Fatih ilçesinin Soğanağa semtinde doğdu. Annesi ve babası, Çankırı'nın Atkaracalar köyünde doğmuşlardır. Ailenin üç kız ve bir erkek, toplam 4 çocuğunun üçüncüsü olarak dünyaya geldi.

İlkokulu İstanbul'da 56'ncı İlkokul'da tamamladı. İkinci Dünya Savaşı'nda havacı çavuş olarak İstanbul'a tayin edilen babası, askerlik vazifesini tamamladıktan sonra İstanbul'da kalmış, Kapalıçarşı'da ticaret ile iştigal etmiştir.

Ortaokul ve liseyi 1946 yılında İstanbul Erkek Lisesi'nde tamamladı. Yüksek Ticaret Mektebi'ne kaydoldu. Aynı dönemde babasının Kapalıçarşı'daki dükkânında çalışmaya başladı. 12 Nisan 1947'de, aile dostları tarafından tanıştırıldığı Mefharet Hanım'la evlendi. Çiftin bu evlilikten, Nuran ve Ömer adını verdikleri iki çocukları oldu.

1950 yılında yedek subay olarak askerlik hizmetini tamamladı. Askerlik dönüşünde Kapalıçarşı'da babadan kalma dükkânda turistik eşya ve halı ticareti yapmaya başladı. 1954'te meydana gelen Kapalıçarşı yangınında dükkânının yanması üzerine Jak Salhoşvili ile ortak olup, asma katlı bir başka dükkâna geçti. Ortağı alım satım işlerini yönetirken, Cansever tüm zamanını asma katta okuyup şiir yazmaya ayırdı. Edip Cansever, Kapalıçarşı'da otuz yılını geçirdi ve bu zaman zarfında dokuz şiir kitabı neşredildi.

1964'te üyesi olduğu Türkiye İşçi Partisi'nden güncel politikadan anlamadığı gerekçesiyle ayrıldı. 1975 yılında Kapalıçarşı'daki antikacı dükkânını sattı ve ticârî hayatını sonlandırdı. Bundan sonraki dönemde kış aylarını İstanbul'da, yaz aylarını da Akdeniz sahillerinde geçirdi. Akdeniz'in doğasının hem ruhuna hem de sanatına yansıttığı olumlu etkiler sebebiyle 1986 yılında Bodrum’a yerleşti. Ancak Bodrum'a geldikten sadece yirmi gün sonra bir beyin kanaması geçirdi ve İstanbul’a getirildi. Acilen alındığı ameliyattan sağ çıkamayarak, **28 Mayıs 1986’da İstanbul’da öldü**. 30 Mayıs 1986’da Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

Edebî hayatı

Henüz ortaokul yıllarında Fatih’teki Millet Kütüphanesi’nde eski sanat dergilerini okuyup notlar alarak başlayan şiir yazma isteği, İstanbul Erkek Lisesi’nde okuduğu yıllarda artarak devam etti. Okulun Babıâli’ye oldukça yakın oluşu sebebiyle akşamüstleri Marmara, ABC ve Yokuş kitabevlerine uğrayarak yeni şiir anlayışını tutkuyla izledi. Millî Eğitim Bakanlığı yayınlarından çıkan kitaplar aracılığıyla Yunan ve Lâtin klâsiklerini, dünya edebiyatınının klasiklerini okudu. İlerleyen yaşlarında Marksizm ve sol düşünce ile tanıştı.

İlk şiiri 1944'te İstanbul dergisinde yayınlandı. Yücel, Fikirler, Edebiyat Dünyası, Kaynak dergilerinde çıkan ilk gençlik şiirlerini **İkindi Üstü** başlıklı kitapta topladı. Bu şiirlerde varlıklı, her şeye yaşama sevinciyle bakan bir gencin avarelikleri, duyguları ön plandaydı.

1951'de Nokta dergisini çıkardı. Bu dergi, genç şairlerle ve yazarlarla tanışmasını sağladı. İlk kitabından 7 yıl sonra yayınladığı **Dirlik Düzenlik** bu dönemin ürünüdür. 1957'de yayınlanan **Yerçekimli Karanfil** ile kendisine özgü bir şiir evreni kurdu. İkinci Yeni akımının özgün örneklerini verdi. Şiirinde zamanla sevinç yerini bunalıma, toplumsal dengesizlikleri eleştirme kaygısı yerini yıkıcı bir umutsuzluğa bıraktı. "Dize işlevini yitirdi" gerekçesiyle yeni arayışlara yöneldi. Şiirde tiyatrodan esinlenen diyaloglar kullandı. **Nerde Antigone**, **Tragedyalar**, **Çağrılmayan Yakup** bu dönemin ürünleridir. Kapalı, anlaşılması güç, yine de anlamdan ayrılmayan bir şiire yöneldi. Yapıtlarına tutarlı bir bütünlük kazandırdı. Şiirinde düzyazı olanaklarını kullanmaktan da çekinmedi.

Edip Cansever'in sağlığında yayımlanan son kitabı, **Oteller Kenti** oldu. 1985-1986 yılları arasında yazdığı fakat yayımlanmayan şiirleri, bazı düzyazıları, hakkında yazılanlar ve bazı konuşmalar, ölümünden sonra **Gül Dönüyor Avucumda** (1988) başlığıyla neşredildi. 2009'da Cansever'in çeşitli dergilerde yayımlanan, ancak şiir kitaplarına almadığı şiirleri, **Öncesi de Kalır** başlığıyla neşredildi.

Eserleri

Şiir Kitapları

1. 1947: İkindi Üstü
2. 1954: Dirlik Düzenlik
3. 1957: Yerçekimli Karanfil
4. 1958: Umutsuzlar Parkı
5. 1959: Petrol
6. 1961: Nerde Antigone
7. 1964: Tragedyalar
8. 1966: Çağrılmayan Yakup
9. 1970: Kirli Ağustos
10. 1974: Sonrası Kalır
11. 1976: Ben Ruhi Bey Nasılım
12. 1977: Sevda ile Sevgi
13. 1980: Şairin Seyir Defteri
14. 1981: Yeniden
15. 1982: Bezik Oynayan Kadınlar
16. 1984: İlkyaz Şikayetçileri
17. 1985: Oteller Kenti
18. 2005: Sonrası Kalır I, Bütün Şiirleri
19. 2005: Sonrası Kalır II, Bütün Şiirleri
20. 2008: Gelmiş Bulundum

Düzyazı

• 1987: Gül Dönüyor Avucumda (Ölümünden sonra)
• 2009: Şiiri Şiirle Ölçmek: Şiir Üzerine Yazılar, Söyleşiler, Soruşturmalar.

Ödüller

• 1958: Yeditepe Şiir Armağanı - *Yerçekimli Karanfil*
• 1977: Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü - *Ben Ruhi Bey Nasılım*
• 1981: Sedat Simavi Edebiyat Ödülü - *Yeniden*

Kaynakça

1. Uluırmak, Ülkü, 1939-. Edip'in lastik topu : dostlarının ve ailesinin anlatımıyla Edip Cansever. 1. baskı. İstanbul.
2. Öcal, Oğuz. (2013). Bir şair, bir antigonist tavır : Edip Cansever. 1. baskı. Kızılay, Ankara: Akçağ.
3. Cansever, Edip 1928-1986 (1998). Gül dönüyor avucumda. 4. basım. İstanbul: Adam. ss. 25-32.
4. Cansever, Edip, 1928-1986. (2009). Șiiri șiirle ölc̦mek : șiir üzerine yazılar, söyleșiler, sorușturmalar. 1. baskı. Dirlikyapan, Devrim, 1974-. Beyoğlu, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
5. Canberk, Eray (haz.). A'dan Z'ye Edip Cansever. İstanbul: YKY. ss. 48-51.