Hüseyin Çırakman

(d. 1930, Çorum / Sungurlu – ö. 2013, Ankara)

Âşık • 20. Yüzyıl • Anadolu–Osmanlı–Türkiye

Hüseyin Çırakman, 1930 yılında Çorum’un Sungurlu ilçesine bağlı Körkü köyünde doğmuştur. Babasının adı Bektaş, annesinin adı Sultan’dır. Köyünde okul bulunmadığından, okuma yazmayı on yaşında köy büyüklerinden öğrenmiş; daha sonra dışarıdan sınavlara girerek ilkokulu tamamlamıştır.

Geçimini uzun yıllar çiftçilik ve inşaat işçiliği yaparak sağlamış, vatani görevinden sonra Ankara’ya yerleşmiştir. Bir süre Ankara Radyoevi’nde hademelik yapmış ancak bu görevde uzun süre kalmamıştır.

1964 yılında Hacı Bektaş Veli Anma Etkinlikleri’nde icra ettiği “Bugün bize hoş geldiniz erenler” adlı deyişiyle büyük ilgi görmüş, bu eser 1964’te katıldığı kırk âşığın yarıştığı bir etkinlikte birinci seçilmiştir. Deyişi daha sonra Yıldıray Çınar tarafından plağa okunmuştur.

1975 yılında kurulan Halk Ozanları Kültür Derneği’nin kurucuları arasında yer almıştır. Ünü plaklar ve radyo yayınları aracılığıyla Anadolu’ya yayılan Çırakman, uzun yıllar âşık gecelerinin ve kültürel etkinliklerin aranan isimlerinden biri olmuştur.

Alevi-Bektaşi inancına mensup bir ailede yetişmesi, âşıklık geleneğine yönelmesinde belirleyici olmuştur. İlk deyişlerini usta malı şiirler söyleyen babasından öğrenmiş; saz çalmayı ise köyündeki Nesimi Caferî ve Cevherî Baba’dan meşk etmiştir. On beş yaşından itibaren saz çalmaya başlamış, yirmili yaşlarından sonra kendi deyişlerini üretmiştir.

Şiirlerini hece ölçüsüyle ve yalın bir dille kaleme alan Çırakman, bireysel ve toplumsal sorunları halkçı ve gerçekçi bir bakışla işlemiştir. Atatürkçülük, barış, kardeşlik, yurt ve ulus sevgisi, hak, hukuk, eşitlik ve özgürlük temaları şiirlerinde önemli yer tutar. Yaşamı boyunca çektiği yoksulluk, şiirlerinde geçim derdi ve toplumsal adaletsizlik konularının öne çıkmasına yol açmıştır.

Hayatının son yıllarını Ankara Mamak’taki gecekondusunda, herhangi bir sosyal güvencesi olmadan geçirmiştir. 2013 yılında Ankara’da vefat eden Hüseyin Çırakman, Çorum’un Sungurlu ilçesine bağlı Akpınar köyünde toprağa verilmiştir.

Eserleri (seçme)

Şiir / Deyiş Kitapları
Âşık Hüseyin Çırakman Hayatı ve Deyişleri (1956)
Hak Yardımcı Her Kuluna, Sen Devam Et Okuluna (1963)
Hoş Geldiniz Erenler (1969)
Sesimiz (1973)

Derleme / Antoloji
Halkın Sesi Halk Ozanları (1975)

Kaynakça

Özmen, İsmail (1998). Alevi-Bektaşi Şiirleri Antolojisi, C. 5, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, s. 311–313.

edebiyatvesanatakademisi.com – Âşık Hüseyin Çırakman maddesi (Erişim tarihi: 24.04.2019).

ozanlar.biz – Hüseyin Çırakman biyografisi (Erişim tarihi: 24.04.2019).