TESLİM ABDAL (Mehmed)

(d. ? – ö. ?) — Tekke Şairi
(Tekke / 16–17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hayatı

Teslim Abdal’ın hayatına dair bilgiler kaynaklarda farklılık gösterir. Farklı dönem ve bölgelerde adına izafe edilen türbeler bulunmaktadır (Denizli, Çorum, Malatya, Trakya). En yaygın kabul gören görüşe göre 17. yüzyılda yaşamış, asıl adı Mehmed’dir.

Sultan IV. Murad devrinin Bektaşi büyüklerinden sayılır; Yeniçeri Ocağı’nın “halife babası” olduğu ve Bağdat Seferi’ne katıldığı rivayet edilir. Alevi-Bektaşi edebiyatında önemli bir yere sahiptir.

17. yüzyılda Çorum yöresinde yaşadığı düşünülür. Çorum’un Mecitözü ilçesine bağlı Teslim köyü adını ondan alır. Bazı nefeslerinden, Osmanlı ile İran arasındaki siyasi çekişmelere ilgi duyduğu anlaşılır. Mezarının bu köyde bulunduğu aktarılmaktadır.

Teslim Abdal’ın adına ilişkin önemli bir kayıt, Sivas Müzesi’ndeki Bektaşi Tekkelerinin Teftişi adlı defterde yer alır. Bu belge, Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasının ardından II. Mahmud devrinde düzenlenmiştir.

Farklı Rivayetler

Bazı yazarlar onun Denizli’deki Teslim Abdal Sultan Zaviyesi’nde yattığını ve 1638 Bağdat fethine katıldığını bildirir; ancak bu görüşü destekleyen kesin belgeler yoktur.

Başka bir rivayete göre mezarı, Trakya’da Keşan’a bağlı Teslim Abdal köyündedir.

Baskil (Elazığ) Rivayeti

Bir başka görüş, Teslim Abdal’ın Elazığ/Baskil’e bağlı Şeyh Hasan (Şıh Hasan) köyünden olduğunu söyler. Türbe ve mezar taşları üzerinden yapılan okumalara göre yaklaşık 1670’li yıllarda yaşadığı ileri sürülür.

Beş oğlunun bulunduğu, soyundan gelenlerin bazı nefesleri saklama geleneği sebebiyle yalnızca bir kısmının günümüze ulaştığı belirtilir.

Edebi Kişiliği

Teslim Abdal, Alevi-Bektaşi geleneğinde “pir” sayılan güçlü bir tekke şairidir. Nefesleri cönkler aracılığıyla yayılmış, halk arasında bestelenerek yaşamıştır.

Dönemin siyasi baskılarına değinen beyitleri vardır. Günümüze yaklaşık yetmiş kadar nefesi ulaşmıştır. Pir Sultan Abdal kadar yaygın olmasa da Bektaşi çevrelerinde sevilen ve saygı duyulan bir ozandır.

Kaynakça

• Ercan, Abdullah (1991). 14. Yüzyıldan Günümüze Çorumlu Şairler.
• Oğuz, M. Öcal – Bengisu Kolcu (2006). Çorum’da Halk İnançları ve Türbeler.
• Özmen, İsmail (2002). Teslim Abdal – Hayatı ve Şiirleri.
• TRT, Ulu Ozanlar Belgeseli (2010).
• Yoksul, Can (1998). “İki Alevi Şairi: Teslim Abdal ve Kul Yakup”.