Kısa Biyografi
13 Nisan 1942’de (Azerbaycan kökenli bir ailenin çocuğu olarak) babasının yedek subaylığı sırasında Çatalca’da doğdu. Çocukluk ve ilk gençlik yılları Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde geçti; ilkokulun ilk yıllarını Kars’ta, ilk-orta-liseyi Çankırı’da tamamladı. Ankara’da Hukuk ve Felsefe derslerini izledikten sonra Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü’nü bitirdi (1966).
İlk şiir kitabı Bir Ermeni General (1965), ikinci kitabı Bir Gün Mutlaka (1970) ile kuşağının öncü şairleri arasına girdi. 1970’lerde Londra–Paris ve 1972–74 arasında Moskova’da bulundu; Aragon ve Neruda ile tanıştı, Rus edebiyatı üzerine çalıştı. Türkiye’de dramaturgluk yaptı; 1980 sonrası baskılar, gözaltı/tutukluluk ve sürgün dönemleri yaşadı; 1989’da döndü. Üniversitede öğretim üyeliği ve gazete yazarlığı yaptı.
Temalar ve Üslup
- Toplumcu duyarlık, özgürlük, dayanışma; bireysel aşk ve etik sorumluluk aynı şiir evreninde buluşur.
- Yalın, doğrudan söyleyiş; konuşma diliyle lirik-epik ritim; tekrarlar ve sloganik vurgular.
- Çevirilerinin (Puşkin, Lermontov, Çehov) etkisiyle ölçülü imge ekonomisi ve dramatik ton.
Başlıca Eserleri
Şiir
- Bir Ermeni General (1965)
- Bir Gün Mutlaka (1970)
- Yolculuk, Özlem, Cesaret ve Kavga Şiirleri (1974)
- Ne Yağmur… Ne Şiirler… (1976)
- Mustafa Suphi Destanı (1979)
- Dörtlükler (1983)
- Sevgilimsin (1993)
- Aşk İki Kişiliktir (1999)
- Yeni Aşka Gazel (2002)
- İki Ağıt, Okyanusla İlk Karşılaşma, Hayata Uzun Veda (2007–08)
Deneme/İnceleme
- Yaşayan Bir Şiir
- Şiirin Dili – Anadil
- İki Ateş Arasında
- Nâzım’a Bir Güz Çelengi / Tabu ve Efsane
- Rus Edebiyatı Yazıları; Rus Edebiyatında Puşkin Gerçekçiliği
- Puşkin – Tüm Öykü ve Romanlar (çeviri)
- Çehov – Oyunlar (çeviri)
- Büyük Türk Şiiri Antolojisi
- Dünya Şiiri Antolojisi (Özdemir İnce ile)
Seçme Notlar
- “Halkın Dostları” (İsmet Özel ile) ve “Militan” dergilerinin kurucuları arasında yer aldı.
- Barış Derneği davası nedeniyle tutuklandı; 1984’te yurt dışına çıktı; 1989’da döndü.
- Uluslararası Puşkin Nişanı (2008) dâhil çeşitli ödüller aldı; üniversitede profesör olarak görev yaptı.
Anahtar sözcükler: Ataol Behramoğlu, şair, Türk edebiyatı, toplumcu şiir, Bir Gün Mutlaka, Aşk İki Kişiliktir, çeviri, Rus edebiyatı, Puşkin, Çehov.
