Yaman Dede (Mehmed Abdülkadir Keçelioğlu) — 1888, Talas (Kayseri) – 3 Mayıs 1962, İstanbul
Tasavvuf şairi • Mahlası: Yaman Dede • Müslüman olmadan önceki adı: Diyamendi (Diyamendi Molla)
Hayatı (Kısa)
Kayseri’nin Talas ilçesinde Rum iplik tüccarı ve Ortodoks bir âlim olan Yuvan Efendi ile Afurani Hanım’ın oğlu olarak doğdu.
Küçük yaşlardan itibaren Arapça bilgisi sebebiyle “Diyamendi Molla” diye anıldı. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’ye duyduğu derin
hayranlıkla İslâm’a yöneldi; aile ve çevre baskıları sebebiyle resmî kabullerini ancak 1942’de tamamlayarak
adını Mehmed Abdülkadir Keçelioğlu yaptı.
Ortaokul ve liseyi Kastamonu’da bitirdi; İstanbul Hukuk Fakültesi mezunudur. Medrese eğitimi aldı. Galata Mevlevîhânesi’ne
bağlanarak Ahmed Remzi Dede’den tasavvuf terbiyesi gördü. Aruzla yazdığı tasavvufî şiirleriyle tanındı.
İstanbul’da uzun yıllar avukatlık ve hocalık yaptı; Mesnevî ve divan edebiyatına dair incelemeler kaleme aldı.
Bir Cevabı
“Ayrı bir varlığım kalmadı ki, ayrı bir dinim olsun. Mevlânâ’yı biraz okuyup da ona akmamanın imkânı var mı?
İslâmiyet’in güzelliklerini öyle almış, öyle aksettirmiş ki, insan adeta buhara dönüşüyor.”
Yahya Kemal’in Dizesi
Yüz sürdü gerçi pâyine çok Müslüman Dede;
Mollâ-yı Rûm görmedi bundan Yaman Dede.
(Serbest açıklama: “Nice Müslüman dede Peygamber’in izine yüz sürdü; fakat Anadolu’nun büyük âlimi Mevlânâ,
bu denli ‘yaman’ bir dede görmedi.”)
İlginç Notlar
İçe dönük yaşar; büyük fikir ve sanat adamlarına, öğrencilerine edebî değeri yüksek mektuplar yazardı.
Eyüp Sultan sevgisi: Pazartesi akşam ve Cuma namazlarını orada kılmayı âdet edinir, “Haftalık haccımı eda ettim.” derdi.
“Yanan Kalbe Devasın Sen” naatının okunmasıyla vecde gelip hasta yatağında semâ hâline büründüğü aktarılır.
Kısa bir süre mason locasına girdi; istenen rapora İslâm’ın üstünlüklerini yazınca ertesi gün ihraç edildi.
Hakkında Yazılanlar
Yaman Dede üzerine Muhsin İlyas Subaşı, Mustafa Özdamar, Sadık Yalsızuçanlar,
Mustafa Demirci başta olmak üzere pek çok müellif kitap kaleme almıştır.
Kaynakça (Seçme)
Abdullah Satoğlu, Kayseri Şairleri (1962)
Muhsin İlyas Subaşı, İki Mevlevî: Remzi Dede – Yaman Dede (2005)
İhsan Işık, Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2007, 2017)
