Devrânî

Asıl adı: Hasan Tutal
Doğum: 1928, Şarkışla – Emlek yöresi, Hüyük Köyü
Ölüm: 20 Şubat 1993, Ankara

Asıl adı Hasan Tutal’dır. 1928 yılında Sivas’ın Şarkışla ilçesine bağlı Emlek yöresi Hüyük köyünde doğmuştur. Soyu baba tarafından Horasan’dan gelen Şeyh Merzuban-ı Veli’ye dayanmaktadır. Ferhat ve Kibar’ın oğludur.

Babası 1924 yılında Zara’nın Tekke köyünden Hüyük’e yerleşmiştir. Küçük yaşta babasını, 1959 yılında ise annesini kaybeden Devrânî’nin çocukluğu yoksulluk içinde geçmiştir. Ailesine destek olmak amacıyla komşu köylerde çobanlık yapmıştır. Köyünde okul bulunmadığından eğitim alamamış, okuma yazmayı askerlik yaptığı Sarıkamış’ta öğrenmiştir.

Yaşı nüfusta büyük yazıldığı için askere dört yıl erken gitmiştir. 1945 yılı Şubat ayında Sarıkamış’ta askerlik yaparken ağır bir böbrek rahatsızlığı geçirmiş, ameliyatla böbreklerinden biri alınmıştır. Ameliyat sonrası altı ay Sivas’ta hava değişimine gönderilmiş, ardından Samsun 90. Piyade Alayı’na sevk edilmiştir. Burada da rahatsızlanınca çürük raporu verilerek terhis edilmiştir.

1953 yılında Yeter Hanım ile evlenmiş; bu evlilikten bir oğlu ve dört kızı olmuştur. 20 Şubat 1993’te Ankara’da vefat etmiştir.

Şiire, 1945 yılında geçirdiği ameliyatın ardından başlamış, 1947 yılında saz çalmayı öğrenmiştir. Hasan Yüzbaşıoğlu, Âşık Veysel, Ali İzzet Özkan ve İzzat Savaş gibi ustalarla birlikte bulunması şiir tekniğinin gelişmesinde önemli rol oynamıştır.

Aynı zamanda güçlü bir saz ustası olan Devrânî, uzun yıllar köy köy, şehir şehir dolaşarak âşıklık geleneğini icra etmiştir. 1975 yılından itibaren Almanya, Avusturya, Yugoslavya, Hollanda, Irak, İran ve Suriye’de de programlar yapmıştır.

Şiir tekniği güçlü olan ozanın, sosyal meseleler başta olmak üzere hemen her konuda şiiri bulunmaktadır. Hayatı boyunca birçok ödül almış, şiirlerini ihtiva eden dört kitabı yayımlanmıştır.

Eserleri

• Dergâha Varış (1963)
• Uyanalım (1968)
• Gerçek Ozan Susmaz (1969, 1974)
• Yırtık Aba (1991)