Aşık Sümmani̇
01-01-1861 - 05-01-1915
-
123
Şiir -
0
Takipçi -
0
Yorum
Âşık Sümmani
Hüseyin (Sümmani) — 1860, Narman/Samikale – 1915 (55 yaş)
Halk ozanı; “Sümmani tavrı”nın kurucularından
Biyografi
Asıl adı Hüseyin’dir. Erzurum’un Narman ilçesine bağlı Samikale köyünde doğdu. Ailesi Kasımoğulları lakabıyla tanınır. Küçük yaşta öksüz-yetim kaldığı için düzenli öğrenim göremedi. Yaşamı boyunca değirmencilik, rençberlik, çobanlık gibi işlerde çalıştı; Deliktaş ağalarından Ali Ağa’nın yanında “azap” durdu. Zaman zaman gurbete çıktı; ömrünün sonlarına doğru köyünde imamlık yaptı. Bazı deyişleri nedeniyle tutuklandığı da bilinmektedir. Dört evlilik yaptı; şiirlerinden 23 çocuğu olduğu anlaşılır.
Sanatı ve Etkisi
Doğu Anadolu’nun pek çok ustasıyla (Âşık Şenlik, Muhibbî, Zülalî vb.) karşılaştı ve “muamma” çözmede ustalığıyla tanındı. Halk edebiyatının hemen bütün nazım türlerinde söyledi; en güçlü ürünleri destanlar, vasıf-hâl anlatıları ve karşılaşma/atışmalardır.
Şiirlerinin çoğu hece vezniyledir; Ömer, Derlî, Emrah, Seyranî etkisiyle aruz denemeleri de vardır. Dili sade; yarım uyakları sık kullanır, tasvire geniş yer verir. Köy ağzı özellikleri öne çıkar. Temalar: halkın duyguları ve dertleri, toplumsal meseleler, aşk (beşerî/ilâhî), taşlama, tabiat, din–ahlâk.
Menkıbe (Bâde İçmesi)
Rivayete göre Samikale yakınındaki Ablak Taşı’nda uykuya dalınca üç dervişten “bâde” içirtilir; Gülperi adındaki sevgilinin adı ona harflerle (G–P–İ) gösterilir. Uyanınca kıratlı bir er, ona “Adın Sümmani olsun; rüyayı üç ay kimseye anlatma” der. Üç ay sonra köy odasında “tek tek” redifli koşmasını söyleyerek ustalığını gösterir.
“Tek tek” koşmasından (seçme)
Uyandım gafletten oldum perişan / Bir nur doğdu âlem oldu ürüşan
Selâm verdi bana üç beş dervişân / Lisânları bir hoş sedası tek tek
Okudum harfini zihnim dolandı / Yaralarım göz göz oldu sulandı
Baktım çar köşede kadeh dolandı / Nüş ettim pirlerin badesin tek tek
Gurbete dair (seçme)
Şu karşıki yüce dağlar / Kaybeden gelir hacılar
Acep bizim dağlar mola / Yürekte çoktur acılar
Kara yaslı benim anam / Evdeki çifte bacılar
Oğul derde ağlar mola / Kardaş derde ağlar mola
Vefat
1915 yılında 55 yaşındayken vefat etti. Son demlerini sezdiği söylenen bir dörtlüğünde şu mısra ile vedâ eder: “Göründü gözüme yol yavaş yavaş.”
Anadolu Şairleri
Abdürrahim Karakoç
7 Nisan 1932 , Perşembe
Necip Fazıl Kısakürek
26 Mayıs 1904 , Perşembe
Süleyman Nesif
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Alâeddin Özdenören
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Rasim Özdenören
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Dostozan/ Mehmet Hanifi Sarıyıldız
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Şevket Yücel
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Bahaettin Karakoç
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Aşık Yener
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Hami Abdul Gaffar Baba
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Nurettin Topçu
20 Kasım 1909 , Cumartesi
Arif Eren
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Şevket Bulut
30 Kasım -0001 , Pazartesi
Ahmet Çıtak
30 Kasım -0001 , Pazartesi
